Yapılandırılmış veri AI arama için neden önemli?

Yapılandırılmış veri, bir sayfadaki bilgileri arama motorlarının makine tarafından okunabilir biçimde anlayabilmesi için eklenen standart işaretlemedir. Yapay zekâ destekli arama yaygınlaştıkça "schema eklersem AI Overviews'a girerim" gibi iddialar da çoğaldı. Bu yazıda yapılandırılmış verinin ne olduğunu, Google'ın bu konuda resmî olarak ne söylediğini ve hangi iddiaların henüz kanıtlanmadığını ayrı ayrı ele alıyoruz.

Yapılandırılmış veri nedir?

Google'ın tanımıyla yapılandırılmış veri, bir sayfa hakkında bilgi vermek ve sayfa içeriğini sınıflandırmak için kullanılan standart bir formattır. Örneğin bir tarif sayfasında malzemeler, pişirme süresi ve kalori bilgisi; bir ürün sayfasında fiyat, stok durumu ve marka bilgisi bu şekilde işaretlenebilir.

Bu işaretlemenin "sözlüğü" büyük ölçüde schema.org tarafından tanımlanır. Schema.org; Organization, Person, Article, Product gibi türleri (type) ve bu türlere ait özellikleri (property) belirleyen ortak bir kelime dağarcığıdır. Google, Bing ve diğer arama motorları bu kelime dağarcığını kullanır.

Burada önemli bir ayrım var: yapılandırılmış veri, sayfadaki içeriği değiştirmez; zaten sayfada olan bilgiyi makinelerin daha az tahminle okuyabileceği bir biçimde tekrar ifade eder. Google'ın yönergeleri de bunu şart koşar: işaretlediğiniz bilgi kullanıcının sayfada görebildiği bilgiyle örtüşmelidir.

JSON-LD temelleri

Yapılandırılmış veri üç formatta yazılabilir: JSON-LD, Microdata ve RDFa. Google üçünü de destekler, ancak JSON-LD'yi önerir ve onu "ölçekli olarak uygulaması ve bakımı en kolay çözüm" olarak tanımlar. JSON-LD, HTML'in içine dağılmak yerine sayfaya ayrı bir script bloğu olarak eklenir; bu yüzden tasarım ve içerik ekiplerinin işini bozmadan yönetilebilir.

Bir JSON-LD bloğunun temel yapı taşlarını şöyle düşünebilirsiniz:

• @context: Hangi kelime dağarcığının kullanıldığını söyler; genellikle değeri https://schema.org olur.
• @type: Tanımlanan şeyin türüdür; örneğin Organization, Article veya Product.
• @id: Bu varlığa verilen benzersiz bir tanımlayıcıdır (çoğunlukla bir URL). Aynı varlığa farklı sayfalardan tutarlı biçimde referans vermeyi kolaylaştırır.
• Özellikler: name, url, logo, author, datePublished gibi alanlar; türün niteliklerini tanımlar.
• İç içe nesneler: Örneğin bir makalenin author özelliğinin değeri, kendi @type değeri Person olan ayrı bir nesne olabilir.

Somut bir senaryo düşünelim. Örnek marka "Kuzey Kahve" (hayali bir şirket), ana sayfasına bir Organization bloğu ekliyor. Bu blokta @type değeri Organization, name değeri "Kuzey Kahve", url değeri şirketin ana sayfası, logo değeri logonun tam URL'si oluyor. sameAs özelliğine ise şirketin LinkedIn, Instagram ve (varsa) Wikidata sayfalarının adresleri bir liste olarak yazılıyor. Böylece arama motoruna "bu web sitesi, şu profillerde de görünen aynı kurumdur" bilgisi açıkça verilmiş oluyor.

Marka ve içerik için hangi türler önemli?

Google'ın Search Central dokümantasyonundaki "yapılandırılmış veri galerisi", Google Arama'da hangi türlerin hangi görünümleri desteklediğini listeler. Marka ve içerik siteleri için en sık karşılaşılan türler şunlardır.

Organization

Google, Organization işaretlemesinin kurumunuzu arama sonuçlarında "ayırt etmeye" (disambiguation) yardımcı olduğunu söyler. Dokümantasyona göre bu türde zorunlu özellik yoktur; önerilen özellikler arasında name, alternateName, legalName, url, logo, sameAs, description, foundingDate, address, telephone, email, contactPoint ve vatID, taxID, iso6523Code, duns, leiCode gibi resmî tanımlayıcılar bulunur. logo gibi bazı alanlar arama sonuçlarındaki ve bilgi panelindeki görsel öğeleri etkileyebilir. Google bu işaretlemeyi ana sayfaya ya da kurumu anlatan tek bir sayfaya (örneğin "Hakkımızda") koymayı önerir; her sayfaya eklemek gerekmez. Mümkünse daha spesifik bir alt tür seçilmesi tavsiye edilir: e-ticaret için OnlineStore, fiziksel işletmeler için bir LocalBusiness alt türü gibi.

Article

Blog yazıları, haberler ve rehberler için Article (veya NewsArticle, BlogPosting) kullanılır. Google'ın Article dokümantasyonunda da zorunlu özellik yoktur. Önerilenler headline, image, datePublished, dateModified ve author'dır. Yazar konusunda Google'ın önerileri özellikle dikkat çekicidir:

• Sayfada görünen her yazar işaretlemede yer almalı ve her biri ayrı bir author girdisi olmalı.
• author.name alanına yalnızca yazarın adı yazılmalı; unvan veya kurum bilgisi için jobTitle, publisher gibi ayrı alanlar kullanılmalı.
• Yazara ait bir url (örneğin sitenizdeki yazar sayfası) veya sameAs bağlantısı eklenmeli.
• Kişiler için Person, kurumlar için Organization türü kullanılmalı.
• Tarihler saat dilimi bilgisiyle birlikte ISO 8601 formatında yazılmalı.

Product

E-ticaret siteleri için Product işaretlemesi; ürün adı, görsel, fiyat (offers), stok durumu, değerlendirme (review, aggregateRating) gibi bilgileri tanımlar. Google'ın yapay zekâ özellikleriyle ilgili dokümantasyonu, ürün ve işletme bilgilerinin güncel tutulması için ayrıca Merchant Center ve Google İşletme Profili'ni öne çıkarır. Yani bir e-ticaret markası için sayfa içi işaretleme ile Merchant Center beslemesinin tutarlı olması birlikte düşünülmelidir.

FAQPage ve HowTo: güncel durum

Bu iki tür, uzun süre "kolay rich result" yöntemi olarak görüldüğü için ayrıca açıklamak gerekiyor:

• HowTo: Google, Ağustos 2023'te HowTo rich result'larını mobilde göstermeyi bıraktı; 13 Eylül 2023 itibarıyla masaüstünde de tamamen kaldırdı. Bu görünüm artık kullanımdan kaldırılmış (deprecated) durumda.
• FAQPage: Ağustos 2023'te SSS rich result'ları yalnızca iyi bilinen, otoriter devlet ve sağlık sitelerine sınırlandırılmıştı. Google'ın dokümantasyon değişiklik kaydına göre bu görünüm 7 Mayıs 2026'dan itibaren Google Arama'da hiç gösterilmiyor; FAQ belgeleri de Haziran 2026'da kaldırıldı.

Bu sayfalarda mevcut işaretlemeyi silmeniz gerekmez. Google, 2023'teki duyurusunda kullanılmayan yapılandırılmış verinin Arama için sorun yaratmadığını, ancak görünür bir etkisi de olmadığını belirtmişti. Pratikteki anlamı şu: SSS bölümlerinin içerik olarak hâlâ kullanıcıya faydası olabilir, ama yalnızca rich result elde etmek için yeni FAQPage işaretlemesine yatırım yapmanın Google tarafında bir karşılığı kalmadı.

Google, yapılandırılmış veri ve yapay zekâ özellikleri hakkında ne diyor?

Bu konuda iki birincil kaynak var: Search Central'daki "AI features and your website" sayfası ve Google'ın Mayıs 2026'da duyurduğu "Optimizing your website for generative AI features on Google Search" rehberi. İkisinin mesajı tutarlı:

• AI Overviews veya AI Mode'da görünmek için ek bir gereklilik ya da özel bir optimizasyon yoktur; sayfanın dizine eklenmiş ve snippet ile gösterilmeye uygun olması gerekir.
• Rehberin ifadesiyle, yapılandırılmış veri üretken yapay zekâ araması için gerekli değildir ve eklemeniz gereken özel bir schema.org işaretlemesi yoktur.
• Yapılandırılmış verinin, sayfanın görünür metniyle eşleşmesi gerekir.
• Rehber, yapılandırılmış veriyi genel SEO'nun bir parçası olarak sürdürmeyi önerir, çünkü rich result uygunluğu açısından faydası devam eder.
• Rehberin "mitler" bölümünde, yapılandırılmış veriye aşırı odaklanmak da yaygın yanlış anlamalar arasında sayılır; ayrıca yeni makine okunabilir dosyalar, "AI metin dosyaları" veya özel işaretleme oluşturmanın Google Arama'da görünmek için gerekmediği belirtilir.

Kısacası Google'ın resmî tutumu şöyle özetlenebilir: yapılandırılmış veri faydalıdır ama yapay zekâ özelliklerine giriş bileti değildir.

Neler kanıtlanmış değil?

GEO alanında en çok karıştırılan nokta burası. Aşağıdaki iddiaların hiçbiri, bildiğimiz kadarıyla birincil kaynaklarla doğrulanmış değildir:

• "Schema eklemek AI Overviews'da alıntılanma olasılığını artırır." Google bunu söylemiyor; aksine özel bir işaretleme gerekmediğini belirtiyor. Bu konuda bağımsız, kontrollü ve tekrarlanabilir bir çalışma da görmedik.
• "ChatGPT, Perplexity veya Claude gibi LLM'ler JSON-LD'yi okuyup sıralama sinyali olarak kullanır." OpenAI ve Perplexity'nin yayıncılara yönelik dokümantasyonu, arama sonuçlarında görünmek için ilgili tarayıcılara (OAI-SearchBot, PerplexityBot) izin vermeyi önerir; yapılandırılmış verinin bir alıntılanma faktörü olduğuna dair bir açıklama içermez.
• "Daha fazla schema türü, daha fazla görünürlük demektir." Google'ın genel yönergeleri tam tersini önerir: çok sayıda eksik özellik yerine, daha az ama eksiksiz ve doğru özellik.

Bununla birlikte mantıklı bir hipotez de göz ardı edilmemeli: yapılandırılmış veri, bir sayfanın kime ait olduğunu, ne zaman güncellendiğini ve hangi varlıktan bahsettiğini açık hâle getirir. Bu netliğin, sayfayı işleyen herhangi bir sistem için belirsizliği azaltması muhtemeldir. Ancak "muhtemel" ile "kanıtlanmış" arasındaki farkı korumak gerekir; yapılandırılmış veriyi bir doğruluk ve tutarlılık hijyeni olarak görmek, onu sihirli bir görünürlük düğmesi olarak pazarlamaktan çok daha sağlıklıdır.

Uygulama adımları

Aşağıdaki sıra, küçük bir marka sitesinden büyük bir içerik yayıncısına kadar uyarlanabilir. Örnek olarak hayali "Kuzey Kahve" sitesini düşünelim: bir ana sayfa, bir "Hakkımızda" sayfası, bir blog ve bir online mağaza.

1. Envanter çıkarın. Sitedeki sayfa şablonlarını listeleyin: ana sayfa, kurumsal sayfa, blog yazısı, ürün sayfası, yazar sayfası. Her şablon için hangi schema türünün anlamlı olduğunu belirleyin.
2. Tür eşlemesi yapın. Kuzey Kahve örneğinde ana sayfa veya Hakkımızda için Organization (ya da OnlineStore), blog yazıları için Article veya BlogPosting, ürünler için Product, yazar sayfaları için ProfilePage içinde bir Person mantıklı bir eşleme olur.
3. Görünür içerikle eşleştirin. İşaretlemeye girecek her bilgi sayfada da görünmeli. Sayfada fiyat yazmıyorsa işaretlemede fiyat olmamalı; sayfada yazar adı görünmüyorsa işaretlemeye yazar eklemek yönergelere aykırıdır.
4. Kimlikleri tutarlı kurun. Kurumun @id değerini (örneğin ana sayfa URL'si ile biten sabit bir tanımlayıcı) tüm şablonlarda aynı kullanın. Makalelerdeki publisher alanı bu kurum kimliğine, author alanı yazar sayfasındaki kişi kimliğine referans verebilir.
5. Şablon düzeyinde uygulayın. WordPress, Shopify veya Wix gibi bir CMS kullanıyorsanız Google'ın da önerdiği gibi önce platformun arama ayarlarına ya da yapılandırılmış veri eklentilerine bakın. Özel geliştirilmiş sitelerde JSON-LD'yi sunucu tarafında, sayfa verisinden otomatik üretmek; elle yazılan bloklara göre hata riskini azaltır.
6. Tarihleri doğru yönetin. dateModified yalnızca içerikte anlamlı bir güncelleme olduğunda değişmeli. Her sayfa yüklemesinde bugünün tarihini basmak, hem yanıltıcıdır hem de güvenilirliği zedeler.

Doğrulama ve izleme

Yapılandırılmış verinin en sık sorunu yazılması değil, zamanla bozulmasıdır. Google da şablon değişikliklerinin işaretlemeyi bozabileceği uyarısını yapar. Bu yüzden doğrulamayı tek seferlik değil, süreğen bir iş olarak planlayın:

• Rich Results Test: Google'ın desteklediği rich result türleri için işaretlemeyi doğrular ve bazı görünümlerin önizlemesini verir. Yalnızca Google'ın galerisinde yer alan türleri değerlendirdiğini unutmayın.
• Schema Markup Validator: Schema.org kelime dağarcığına göre genel söz dizimi ve tür doğrulaması yapar. Google'ın rich result üretmediği türleri (örneğin genel Organization alanları veya kendi tanımladığınız ilişkiler) kontrol etmek için daha uygundur.
• URL Denetleme aracı (Search Console): Google'ın sayfanızdaki yapılandırılmış veriyi gerçekten bulup bulmadığını gösterir.
• Search Console rich result raporları: Yayın sonrası hataları ve uyarıları şablon bazında izlemeye yarar.

Etkiyi ölçmek istiyorsanız Google'ın önerdiği yaklaşım basittir: birkaç sayfada önce-sonra karşılaştırması yapın ve Search Console Performans raporunda izleyin. Bunu yaparken mevsimsellik, içerik güncellemeleri ve algoritma değişiklikleri gibi diğer değişkenlerin sonucu etkileyebileceğini not edin; tek bir değişikliği tek başına "neden" olarak ilan etmek çoğu zaman yanıltıcıdır.

Sık yapılan hatalar

• Sayfada olmayan bilgiyi (örneğin sahte puanlar veya görünmeyen SSS'ler) işaretlemek. Bu, Google'ın yapılandırılmış veri yönergelerine aykırıdır.
• Her sayfaya aynı Organization bloğunu farklı ad ve logo varyasyonlarıyla eklemek; tutarsızlık, ayırt etmeyi zorlaştırır.
• sameAs alanına markayla ilgisiz veya artık kullanılmayan profilleri eklemek.
• Kullanımdan kalkmış türler (HowTo, FAQ rich result) için hâlâ görünüm beklemek ve raporlamayı buna göre kurmak.
• Yapılandırılmış veriyi içerik kalitesinin yerine koymak. Google'ın yapay zekâ rehberi, özgün ve "sıradanlaşmamış" (non-commodity) içeriği temel öncelik olarak gösteriyor.

Özet

• Yapılandırılmış veri, sayfadaki görünür bilgiyi schema.org kelime dağarcığıyla makine okunabilir hâle getirir; Google JSON-LD formatını önerir.
• Marka ve içerik siteleri için öncelikli türler Organization, Article, Product ve yazar sayfalarıdır; HowTo ve FAQ rich result'ları artık Google'da gösterilmiyor.
• Google'a göre AI Overviews ve AI Mode için yapılandırılmış veri gerekli değildir ve özel bir schema yoktur; ancak genel SEO ve rich result uygunluğu için önerilmeye devam eder.
• Yapılandırılmış verinin LLM'ler için doğrudan bir sıralama veya alıntılanma faktörü olduğu kanıtlanmış değildir.
• Doğruluk, tutarlılık ve düzenli doğrulama (Rich Results Test, Schema Markup Validator, Search Console) en güvenilir yaklaşımdır.

Kaynaklar

• Introduction to structured data markup in Google Search
• Structured data markup that Google Search supports (Search Gallery)
• Organization structured data
• Article structured data
• FAQ (FAQPage) structured data – değişiklik kaydı
• Changes to HowTo and FAQ rich results
• AI features and your website
• Optimizing your website for generative AI features on Google Search
• Schema.org – sameAs
• Rich Results Test
• Schema Markup Validator
• OpenAI – Overview of OpenAI Crawlers
• Perplexity Crawlers
• GEO: Generative Engine Optimization (Aggarwal ve ark.)